İlk Polisiye Roman
1856′da J. ve C. Brown Yayınevi tarafından yayınlanan “Bir Polis Dedektifinin Andan”
adlı kitap, ilk polisiye romandır. William Rus-sel tarafından yazılan ve bütünüyle kurguya dayanan roman, “Waters” adlı bir büyük kent polisinin özyaşam öyküsünü anlatıyordu. Kitabın bir başka özelliği de, başka dillere çevirisi yapılan ilk polisiye roman olmasıdır. 1857′de Almancası, 1868′dede İngilizcesi basıldı.
Ne var ki, Waters, İngilizce bir romanda görülen ilk dedektif değildir. Charles Dickens da bir ara polislerin çalışma biçimlerine ilgi duymuş ve 1850 yılında bu konuda bazı makaleler yazmıştır. Ayrıca, 1853′te Londra’da yayınlanan “Bleak House” adlı kitabındaki 66 bölümden 14′ünde, yazar tarafından yaratılan Müfettiş Bucket adlı bir dedektifin araştırmaları anlatılır. Müfettiş Bucket’m, aslında yazarın çok yakın dostu olan Müfettiş Field olduğu söylenir.
Bugüne dek yayınlanan en uzun dedektif romanı (900 sayfa) olarak da bilinen “Aytaşı” adlı kitap, aynı zamanda özyaşam öyküsü biçimi dışında yazılmış ilk polisiye romandır. Wilkie Collins tarafından yazıldı. Romanın kahramanı Çavuş Cuff, 1860 yılında yaşanan ünlü Costance kent cinayetini aydınlatan Komiser Foley’den esinlenerek yaratılmıştı. Romanın konusu da, bu öyküden yola çıkıyordu. Kitap, üç cilt halinde Londra’da, Temmuz 1868′de Tinsley Yayınevi tarafından yayınlandı.
İlk kadın dedektif de 1862 yılında yine Wilkie Collins tarafından yazılan “No Name” adlı romanda ortaya çıktı. Ama kadın dedektif, bu kitabın ikindi kişilerinden biriydi. Kahramanı kadın dedektif olan ilk polisiye roman ise, 1864 yılında “Kadın Polisin Anıları” adıyla Londra’da yayınlandı. Böylece bir kadın dedektif, gerçek hayattaki benzerleri ortaya çıkmadan tam 60 yıl önce, romanlarda yaşadı.